سنن ترمذی26
سنن ابن ماجه28
سنن نسائی29
فصل دوم: احادیث مهدویت در صحاح سته32
احادیث عام مهدویت در صحاح سته33
1.حدیث دوازده خلیفه33
متن روایت در صحاح33

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب(به صورت کاملا تصادفی و به صورت نمونه) با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود-این مطالب صرفا برای دمو می باشد

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

نکات قابل استفاده از این روایت34
مصداق دوازده خلیفه35
2. حدیث ثقلین39
متن حدیث39
نکات قابل استفاده از حدیث ثقلین41
اهل بیت در حدیث ثقلین42
3. حدیث «معرفت امام»46
متن حدیث46
نکات قابل استفاده از حدیث47
احادیث خاص مهدویت در صحاح سته49
شبهه مهم50
احادیث حسب و نسب امام مهدی52
الف. مهدی، ازفرزندان عبد المطلب52
ب. مهدی از اهل بیت پیامبر52
ج. مهدی، از فرزندان فاطمه54
د. بررسی حدیث «اسم ابیه اسم ابی»56
هـ.بررسی حدیث «مهدی از فرزندان امام حسن است»58
و. بررسی حدیث «الامهدی الاعیسی»61
حدیث همنامی با پیامبر63
فصل سوم: مشخصات و علائم ظهور66
حتمی بودن ظهور67
محل ظهور68
علایم و نشانه‌های ظهور69
الف) فراگیر شدن ظلم و ستم و فتنه‌ها69
ب) طلوع خورشید از مغرب72
ج) سفیانی و خسف در بیداء74
سفیانی74
خسف در بیداء76
د) پرچم‌های سیاه «رایات سود»78
هـ) خروج دجال80
صفات ظاهری دجال83
محل خروج دجال83
دجال شخص است یا جریان؟84
و) نزول عیسی بن مریم86
نتیجه‌گیری89
فهرست منابع و مأخذ91

مقدمه
بی تردید یکی از مولفه‌های مهم حیات اجتماعی بشر، مساله دین و اعتقادات دینی است؛ چرا که هویت آدمی با اعتقادات او شکل می‌گیرد. کمتر ملت و جامعه ای را می‌توان یافت که معارف دینی در آن رسوخ نکرده باشد. میان اعتقادات وبرداشت‌ها و تصورات آدمی، باورهای اصیلی است که با قطرت و عقل آدمی عجین شده و در طور تاریخ، ذهن انسان‌ها را به خود مشغول کرده است. یکی از این اعتقادات، اعتقاد به وجود منجی و موعود مصلح آخر زمان است که در هر ملت و مذهب و حتی بین معتقدان به ادیان غیر الهی نیز مطرح بوده است این اعتقاد، بین پیروان ادیان الهی، رنگ و بویی خاص به خود گرفته است و هر کس در این راستا، طبق معتقدات خویش، آن حقیقت موعود را انتظار می‌کشد.
این حقیقت، در عقاید و معارف اسلامی تحت عنوان «مهدی» تبلور یافته و اذهان را متوجه خود کرده است. بی تردید از بخش‌های مهم عقاید اسلام «اعتقاد به مهدویت» و ظهور امام مهدی عجل الله فرجهه شریف است.
هنگامی که آفتاب اسلام در جزیره العرب طلوع کرد و وجود مبارک رسول مکرم رسالت الهی خویش را آوازه جهانیان کرد، همه مخاطبان را به آینده درخشان نوید داد. از اصول پذیرفته شده عقاید اسلامی، اعتقاد به مهدویت و ظهور امام مهدی است. می‌توان گفت کمتر موضوعی را می‌توان یافت که تا این اندازه به آن اهمیت داده شده و مورد اجماع همگان نیز باشد؛ الذا با قاطعیت می‌توان گفت: در اعتقاد به منجی آخر الزمان و مهدی موعود، نوعی وحدت نظر بین فرق مسلمین برقرار است؛هر چند در این میان؛ بعضی افراد با انگیزه‌های مبهم یا غرض ورزی یا از روی ناآگاهی و جهل به مبانی اسلامی، در صددند این بارو را برگرفته از اندیشه‌های یهودی و مسیحی یا باور صرفاً شیعی جلوه دهند. حتی این اندیشه را بر آمده از مسایل تاریخی چند قرن بعد از ظهور اسلام مطرح کنند، در حالی که این اندیشه –علاوه بر این که مطابق فطرت و عقل است – از قطعی ترین معارف و حیانی اسلام و بر گرفته از کلمات گهر بار پیامبر اعظم میباشد. البته آیات قرآن نیز چنین وعده ای را مطرح کرده است. گفتنی است میان مسلمانان، کسانی یافت می‌شوند که این اندیشه متعالی را به نحوی خدشه دار کنند، ولی بین کلمات و نوشته‌های آن‌ها به طور ضمنی و التزامی، اصل اعتقاد به مهدویت را می‌توان یافت.
باید توجه کرد که موضوع امام مهدی نزد شیعه، از جایگاه ویژه ای برخوردار است. شیعه، امام مهدی را فرزند امام حسن عسکری و امام دوازدهم و آخرین خلیفه از خلفای دوازدهگانه می‌داند که نیمه شعبان سال 255 ق در سامرا تولد یافت. شیعه معتقد است اکنون، عالم از وجود این امام بهره مند است، هر چند به امر الهی، در دوران غیبت به سر می‌برد.
گفتنی است در طول تاریخ، عالمان فراوانی از اهل سنت در کتب خود به موضوع امام مهدی پرداخته وبسیاری از آن ‌ها به صحت احادیث مهدوی معتقد بوده اند. شمار زیادی از علمای اهل سنت، به تواتر احادیث مهدوی معقتد شده اند .
موضوع امام مهدی – بسیار جذاب بوده و به علاوه موجب انسجام و اتحاد در تفکر واندیشه اسلامی خواهد شد، به خصوص در زمان کنونی که از درون و بیرون دنیای اسلام بر طبل اختلافات کوفته می‌شود، بحث‌ها و گفتمان‌هایی چون گفتمان مهدویت و تطبیق آن در روایات فریقین، موجب اتحاد در تفکر و در نهایت اتحاد در عمل خواهد شد، ان شاء الله از آن جا که موضوع امام مهدی، مساله ای بسیار مهم و مورد توجه است و از طرف دیگر، معتبر ترین کتب حدیثی اهل سنت، «صحاح سته» است، تحقیق و بررسی این مطلب در صحاح سته، سودمند و حتی لازم است، لذا کوشیده ایم همه احادیث مهدوی این صحاح را بررسی کرده و مورد کنکاش و تحلیل قرار دهیم.

فصل اول: کلیات و مقدمات
گفتار اول: کلیات
تعریف مسأله
تبیین و بررسی مسئله مهدویت با توجه به کتب معروف و اصلی آنها (صحیح مسلم، صحیح بخاری، سنن ابن ماجه، سنن ابی داوود، سنن نسایی، سنن ترمذی) و همچنین بررسی احادیث راجع به امام زمان و شرایط ظهور حضرت و حکومت حضرت مهدی .
پیشینه تحقیق
بررسی حرکت تألیف اسلامی درباره امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف سابقه ای طولانی دارد چرا که از زمان پیامبر عزیزمان به آن پرداخته شده است. و فراوانی تألیف درباره مهدویت، حاکی از اهتمام رهبران جامعه اسلام (پیامبر و اهل بیت) به این مسئله است.
حدود یک یا دو قرن پیش از ولادت امام مهدی حرکت تألیف درباره مهدویت آغاز شده است، بسیاری از کتاب‌های این دوران تحت عنوان الغیبه تألیف شده اند و حتی اگر نام دیگری هم داشته به این نام مشهور گردیده اند، ، همان گونه که شهرت این تألیفات به این نام، دلیلی ضمنی بر کثرت آن هاست وبسیاری از علمای بزرگ شیعه، این پدیده را دلیلی بر صحت امامت امام مهدی منتظر و صحت غیبت آن حضرت دانسته اند به عنوان نمونه سید بن طاوس می‌فرماید:
«غیبت مولانا امام مهدی که مخالفان و برخی موافقان از غیبت آن حضرت متحیر شده بودند، حجتی بر ثبوت امامت وی و امامت و پدران پاکش و جدش محمد است؛ زیرا با نگاهی به کتاب‌های شیعه و غیرشیعه، مانند الغیبه ابن بابویه، الغیبه نعمانی، الشفا و الجلاء، در اخبار مهدی و صفات آن حضرت و حقیقت ثبوت و خروج آن حضرت اثر ابی نعیم الحافظ و دیگر کتاب‌هایی که به ولادت آن حضرت پرداخته اند و در کتاب الطرائف به آن‌ها اشاره کرده ام، درمی یابیم حضرت غیبتی طولانی خواهد داشت، به گونه ای که برخی معتقدان ایشان، از باور خود برمی گردند. اما اگر این غیبت طولانی نبود، مردم درباره امامت پدران آن حضرت اشکال وارد می‌کردند. لذا غیبت آن حضرت حجتی برای ائمه و حجتی برای خود آن حضرت علیه مخالفانش شد که به امامت وی شک داشند و غیبتش را نپذیرفتند.»
بعد از تولد حضرت این حرکت عظیم ادامه داشت تابه غیبت حضرت و بعد از آن تألیفات مهدوی به چند دسته تقسیم شدند:
اول: تألیفات در عصر غیبت صغرا
دوم: تالیفات بعد از غیبت صغرا
سوم: پاسخگویی به شبهات
چهارم: کرامات و تشرفات به محضر حضرت حجت
با پیروزی انقلاب اسلامی در ایران طوفانی در اندیشه‌ها و نگرش‌های عصر حاضر به وجود آمد ومکتب‌های مختلفی را به چالش اساسی کشید و آرمانهای تازه ای را در برابر دیدگان همه قرار داد.
از پیامد‌های این چالش، توجه جدی در سطح بین المللی به موضوع مهدویت و آموزه‌های دینی اسلام و دیگر ادیان توحیدی در این زمینه بود. و این توجه بیش از بیش ضرورت تبیین و باز شناسی این اندیشه را پدیدار ساخت. ومولفان زیادی در قالب موسسات نهادها و انجمن‌های مهدوی و غیره مولفات فراوانی را نگارش کردند. که غالباً از منابع محکم و عظیم شیعه استفاده نموده اند.
با توجه به مسئله ارتباطات و پیشرفت علم در جهان امروزی جبهه شبه و دشمنان مکتب اهل بیت مرزها را در نوردیدند و به هرطریقی قصد ضربه زدن به مسئله مهدویت و حقاید شیعه دارند و بهترین راه برای مبارزه و پاشخ با این جسارتها استفاده از عقاید و اقرار‌های علمای سلف از جنس عقاید این دشمنان اهل بهره جستن از کتب روایی اهل سنت است. زیرا روش استنادات اهل سنت به احادیث با شیعه متفاوت است.
در این روش تلاش می‌شود اصول عقیده امامیه درباره امام مهدی و غیبت و هویت وی از طریق احادیث اهل سنت اثبات گردد، بدون این که از احادیث شیعه بهره گرفته شود. عمل به این روش به صورت مستقل، زاده عصرهای اخیر است که بنده نیز طبق این روش اقدام به جمع آوری مطالب نموده‌ام.
جنبه جدید بودن و نوآوری تحقیق
با توجه به استفاده حداکثری از منابع اهل سنت و عدم دستکاری مفاهیم کاری جدید و قابل تحسین است.
ضرورت تحقیق
با توجه به اهمیت مسئله مهدویت و حمله‌های دشمنان اهل البیت به این مسئله نیاز به کار جدی در این زمینه می‌باشد. خصوصا کارهای علمی، پژوهشی از کتب اهل سنت جهت تفهیم آنان و مناظرها و…
و از آنجا که متاسفانه برخی از براران اهل سنت ما را متهم به جعل سند و حدیث می‌کنند اثبات مهدویت با توجه به منابع دست اول خودشان در اثبات و پیشبرد اهداف مذهب شیعه می‌تواند کمک بزرگی بکند.

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

هدف تحقیق
تبلیغ مکتب اهل البیت خصوصاً مسئله مهدویت و تبیین و بررسی این مسئله مهم وهمچنین دفاع از این مکتب درمناظره‌ها و…
سؤالات تحقیق
سؤال اصلی
جایگاه مهدویت در صحاح سته چیست، خصوصیات و احادیث در باره امام زمان در صحاح سته را مورد بررسی قراردهید؟
سؤالات فرعی
1. صحاح سته چیست ؟
2. احادیث مهدوی در صحاح سته کدام اند ؟
3. نسب و خصوصیات حضرت حجت را در صحاح سته بیان نمایید ؟
فرضیه‌های تحقیق
فرضیه اصلی
؟؟؟؟؟
فرضیه‌های فرعی
1. صحاح سته معتبر ترین کتب نزد اهل سنت می‌باشد.
2. احادیث مهدویث در صحاح سته به صورت عام و خاص بیان شده است.
3. همچنین نسب و شمایل حضرت وشرایط ظهورو نشانه‌های آن در صحاح سته ذکر شده است.
روش انجام تحقیق
کتابخانه ای – مطالعه کتب ششگانه اهل سنت و بزرگانی که در این زمینه کار کرده اند و همچنین استفاده از اساتید و بزرگانی همچون آیت الله طبسی و آیت الله حیدری و نشریات تخصصی مهدویت
گفتار دوم: مقدمات
جایگاه مهدویت نزد اهل سنت
نه تنها امت اسلامی، بلکه جمیع ادیان و حتی مکاتب غیر دینی، بر ظهور موجود و منجی و مصلح آخرالزمان تکیه کرده اند.
مهدویت و ظهور مهدی در آخر الزمان، عقیده ای است که مسلمانان با وجود اختلاف مذاهب، بر آن متفق هستند. همه مذاهب اسلامی، بر این مطلب اتفاق دارند که در آخر الزمان، شخصی از عترت پیامبر قیام کرده و زمین را از عدل و داد پر خواهد کرد، همان طور که از ظلم وجور پر شده است.عده زیادی ازعلمای اهل سنت، تصریح کرده اند که این عقیده، مورد اتفاق مسلمین است و برخی از آنان قائلند که منکر خروج مهدی، کافر است و در این باره احادیثی نیز نقل کرده اند.1 حتی بعضی از فقهای اهل سنت، منکر مهدی را واجب القتل می‌دانند و بعضی گفته اند، باید او را تعزیر و تأدیب کرد، تا به حق باز گردد.2
متاسفانه برخی نویسندگان مسلمان، در موضوع مهم مهدویت تشکثیک کرده اند که بایدگفت در بسیاری از این موارد، القائات برخی از مستشرقان بی تاثیر نبوده است.
«فان فلوتن» در کتابش، قضیه مهدویت را ناشی از فشارهای سیاسی ای می‌داند که حکومت‌های وقت بر شیعه پدید آورده اند و شیعه برای رهایی از آن ظلم وستم، مهدویت را علم کرد، وی می‌نویسد:
ظلم وستم حاکمان عباسی، از امویان کمتر نبوده است . این ظلم و ستم ها، به حدی بود که مظلومان و مستضعفان را بر آن داشت تا خود را امیدوار کنند، لذا چاره ای ندیدند جز این که به عقیده مهدی و انتظارش دل ببندند، تا از شدت دردهای روحی خود بکاهند.3
«گلدزیهر» یکی از مستشرقان چنین اظهار نظر می‌کند: «عقیده به مهدی، بر گرفته از اسطوره‌ها و امور غیر واقعی است»4
این مستشرقان که متاسفانه گاهی مورد توجه نیز واقع شده اند، به تاراج و انهدام عقاید مسلمین مشغول شده اند و به هر گونه که توانسته اند در آن تشکیک کرده اند، از این رو بعید نیست بعضی از روشنفکران مسلمان نیز تحت تاثیر واقع شده و مهدویت را زیر سوال ببرند.
«سعد محمد حسن» استاد دانشگاه الازهر و شاگرد احمد امین می‌گوید: «شیعه، قدیمی ترین فرقه اسلامی است که به نظریه مهدویت پیدا کرده است».5 «عبد الرحمان بدونی» می‌گوید: «کسی که عقیده به مهدی منتظر را بین مسلمین رواج داد، کعب الاحبار بود».6
ولی بر خلاف این غرض ورزی‌ها و نا آگاهی ها، باید، گفت : اعتقاد به مهدی، مورد توجه همه فرق مسلمین و از مسلماتی است که هر چه در آن تشکیک کردند، قوت آن، افزون شده است
دانشمندان زیادی از اهل سنت، در موضوع امام مهدی کتاب‌ها نوشتند. یا در کتب روایی خود، احادیث مربوط به مهدی را جمع بندی و تخریج کرده اند.حتی برخی دانشمندان اهل سنت، به تواتر احادیث مهدوی قائل شده اند و برخی دیگر، کتابی مستقل در موضوع امام مهدی نوشته اند که نمونه‌هایی از این موارد را مطرح می‌کنیم.
الف. روایات مهدوی در مصادر اهل سنت
در مصادر و منابع فراوانی از اهل سنت- اعم از صحاح و مسانید و معاجم و تواریخ – به روایات مهدی پرداخته شده است. با توجه به این که نقل تمام این مصادر به صدها مورد می‌انجامد، از مواردی که مورد توجه اهل فن بوده و از اهمیت فراوان نزد اهل سنت برخوردار است به نمونه‌هایی اشاره می‌کنیم:
المصنف از عبد الرزاق بن همام بن نافع حمیدی (متوفای 211 ق)معروف به ابوبکر صنعانی.
الفتن، اثر ابن حماد نعیم بن حماد بن معاویه بن حارث خزاعی (متوفای 228 ق) معروف به ابو عبدالله مروزی که از اساتید بخاری و بعضی دیگر از صاحبان صحاح سته می‌باشد.
المصنف از ابوبکربن ابی شیبه (متوفای 235 ق)
مسند احمد بن حنبل (متوفای 241 ق)، احمد بن محمد بن حنبل از امامان چهار گانه اهل سنت، در مسندش 134 حدیث درباره امام مهدی گرد آورده است.
سنن ابن ماجه، اثر محمد بن یزید ربعی قزوینی (متوفای 273 ق)
سنن ابوداوود، سلیمان بن اشعث سجستانی(متوفای 275 ق)
سنن ترمذی (متوفای 279 ق)
مسند ابو یعلی (متوفای 307 ق)
الملاحم اثر احمد بن جعفر بن محمد معروف به ابن المنادی (متوفای 336ق)
صحیح ابن حبان (متوفای 356 ق)
المعجم الکبیر اثر سلیمان بن احمد طبرانی (متوفای 360 ق)
المستدرک علی الصحیحین، نوشته محمد بن عبد الله نیشابوری معروف به حاکم نیشابوری (متوفای 405 ق)
حلیه الاولیاء و طبقات الاصفیاء ابو نعیم اصفهانی (متوفای 430 ق)، این نویسنده کتاب‌های دیگری نیز ویژه امام مهدی نگاشته است که عبارتند از: نعت المهدی، الاربعون فی المهدی.
السنن الوارده فی الفتن از ابو عمرودانی (متوفای 442 ق)
مصابیح السنه از بغوی شافعی (متوفای 519 ق)
جامع الاصول فی احادیث الرسول از ابن اثیر جزری (متوفای 606 ق)
تاریخ دمشق ابن عساکر (متوفای 711 ق)
فرائد السمطین جوینی شافعی (متوفای 720 ق)
المنار امنیف از ابن قیم جوزیه (متوفای 751 ق)
النهایه، تالیف ابن کثیر دمشقی (متوفای 774 ق)
الفصول المهمه فی معرفه احوال الائمه ابن صباغ مالکی (متوفای 855 ق)، وی با این که سنی مالکی است، این کتاب را درباره ائمه دوازده گانه شیعه نوشته است و در فصل دوازدهم، روایات فراوانی درباره امام مهدی مطرح می‌کند. وی در این کتاب می‌پذیرد که مهدی موعود، همان محمد بن حسن عسکری است که اکنون در غیبت به سر می‌برد.
الصواعق المحرقه از ابن حجر هیتمی (متوفای 973 ریال)
کنز العمال از متقی بن حسام الدین هندی (متوفای 975 ق)
ب. کتاب‌های ویژه امام مهدی از اهل سنت
از آن جا که اعتقاد به مهدی، از مسلمان عقاید مسلمین و مورد تاکید در روایات است، میان دانشمندان اهل سنت علمای فراوانی کتاب‌های ویژه امام مهدی نوشتند. ما در این قسمت نیز فقط به برخی از این افراد اشاره می‌کنیم:
عباد بن یعقوب رواجنی (متوفای 250 ق): اولین کسی است که به صورت مستقل، کتابی درباره‌ی امام مهدی نوشته است به نام «اخبار المهدی» وی کتاب دیگری دارد به نام المعرفه فی معرفه الصحابه.7
ابو بکر بن ابی خیثمه (متوفای 279ق): کتاب او احادیث المهدی و اخبار المهدی نام داشت.
ابو الحسین احمد بن جعفر بن المنادی(متوفای 336 ق): وی کتابی مهم با عنوان الملاحم نوشته به گونه ای که افرادی چون ابن حجر هیثمی، مقدسی شافعی و متقی هندی از آن نقل کرده اند.
ابو نعیم احمد بن عبد الله اصفهانی (متوفای 430 ق): وی فقط درباره امام مهدی سه کتاب مستقل به نام های: الاربعون فی المهدی، نعت المهدی، مناقل المهدی نگاشته و در آن احادیث مربوط به امام مهدی را نقل کرده است، البته متاسفانه این کتاب‌ها در دسترس نیست، امام سیوطی احادیث موجود در کتاب الاربعون فی المهدی را به صورت جدا در کتاب الحاوی للفتاوی آورده است.
1.محمد بن یوسف کنجی شافعی (متوفای 657 ق): وی کتابی را با عنوان البیان فی اخبار صاحب الزمان با جمع آوری احادیث مهدوی نوشته است که کتابی منظم و دارای تبویب منسجمی است.
2. یوسف بن یحیی مقدسی شافیع (متوفای 685 ق): وی کتابی دارد به نام عقد الدررفی اخبار المهدی المنتظر.

3.ابن کثیر دمشقی (متوفای 774 ق): اسماعیل بن کثیر دمشقی در کتاب البدایه و النهایه خود تصریح می‌کند که کتابی خاص درباره امام مهدی تالیف کرده و احادیث متعددی را در این رابطه در آن آورده است.
1.ابوبکر، جلال الدین سیوطی (متوفای 911 ق): وی کتابی دارد به نام اعرف الوردی فی اخبار المهدی. در این کتاب، احادیث بسیار زیادی درباره امام مهدی آورده و تا حدودی به تحلیل آن پرداخته است. البته کتاب العرف الوردی در مجموعه نوشتاری او در الحاوی فی الفتاوی آمده است.
2.محمد بن طولون دمشقی (متوفای 953 ق): وی کتابی درباره امام مهدی تالیف کرده است، به نام المهدی الی ماورد فی المهدی.
3.احمد بن حجر هیتمی مکی (متوفای 974 ق): کتاب او القول المختصر فی علامات المهدی المنتظر است.
4.علی بن حسام الدین متقی هندی (متوفای 975 ق) : وی که صاحب کتاب کنز العمال فی السنن و الاقول است، کتابی به نام البرهان فی علامات مهدی آخر الزمان تالیف کرده که ویژه احادیث درباره امام مهدی است.
5.ملا علی بن سلطان القاری (متوفای 1014 ق): وی نیز صاحب کتاب ویژه احادیث مربوط به امام مهدی است، به نام المهدی من آل الرسول. این کتاب به نام المشرب الوردی فی مذهب المهدی نیز منشر شده که کتاب کوچکی است.
6.مرعی بن یوسف کرمی حنبل (متوفای 1033 ق) : کتاب او درباره‌ی امام مهدی عجل اله تعالی فرجه شریف فرائد الفکر فی الامام المهدی المنتظر نام دارد.
7.محمدبن اسماعیل امیر یمانی (متوفای 1182 ق): کتاب او سبل السلام نام دارد.
8.قاضی محمد بن علی شوکانی (متوفای 1250 ق) کتابش التوضیح فی تواتر ما جاء فی المهدی المنتظر و الدجال و المسیح است.
9.شهاب الدین احمد بن اسماعیل حلوانی شافعی (متوفای 1308 ق) کتاب او القطر الشهدی فی اوصاف المهدی است
کتاب‌های متعدد دیگری نیز وجود دارد که ما از این بین، فقط به پانزده مورد اشاره کردیم. البته در یک قرن اخیر، بین اهل سنت، دانشمندان و محققان زیادی درباره امام مهدی کتاب یا رساله و مقاله نوشته اند که ما فقط به سه مورد اشاره می‌کنیم:
1.شیخ مصطفی بکری، کتابی با نام الهدایه الندیه للامه المهدیه فیما جاء فی فضل الذات المهدیه نوشته است.
2. احمد بن محمد بن صدیق (متوفای 1380 ق) کتابی با نام ابراز الوهم المکون من کلام ابن خلدون نوشته است. نویسنده در این کتاب، شبهات و خدشه‌های ابن خلدون درباره مهدویت را بررسی کرده و به برخی از آن‌ها پاسخ داده است.
3.عبد المحسن العباد که از مسؤولان دانشگاه عربستان سعودی می‌باشد. وی درباره امام مهدی کتابی نوشته است. با عنوان عقیده اهل السنه و الاثر فی المهدی المنتظر که البته نظرات خاصی را نیز در این کتاب ابراز داشته است که بی انصافی او درباره مذهب شیعه را نمایان می‌کند.
ج. قائلان به صحت احادیث امام مهدی در اهل سنت
برخی علمای اهل سنت معتقدند احادیث مربوط به امام مهدی دارای صحت و رثاقت و به همین سبب، حجت می‌باشد. ما در این قسمت نیز به برخی از آن‌ها اشاره می‌کنیم.
ترمذی (متوفای 297 ق): وی که در سنن خود، بابی را به امام مهدی اختصاص داده است، ذیل سه حدیث می‌نویسد: «هذا حدیث حسن صحیح».
حاکم نیشابوری (متوفای 405 ق) : او در کتاب المستدرک علی الصحیحن، حداقل در شش مورد از احادیث مربوط به امام مهدی می‌نویسد: «هذا حدیث صحیح الاسناد و لم یخرجاه، سند این حدیث، صحیح است، ولی بخاری و مسلم، آن را نقل نکرده اند».
بغوی (متوفای 510 ق): وی در کتاب مصابیح السنه وقتی روایت‌های مربوط به امام مهدی را می‌آورد، در برخی موارد اشاره می‌کند که این‌ها احادیث صحیح است
قرطبی مالکی (متوفای 671 ق) : وی نیز در کتاب التذکره به صحت بعضی احادیث مهدوی اشاره می‌کند.
ابن تیمیه (متوفای 728 ق): وی در کتاب منهاج السنه النبویه می‌نویسد: «حیدث‌هایی که برای خروج مهدی عجل الله تعالی شریف به آن‌ها استناد می‌شود، حدیث‌هایی صحیح هستند».
ابن قیم جوزیه (متوفای 751 ق) وی در آخر کتاب المنار المنیف فی الصحیحی و الضعیف که درقسمتی از آن، احادیث امام مهدی را مطرح می‌کند، می‌گوید: «و الاحادیث علی خروج المهدی اصح اسناداً، احادیث دال بر خروج امام مهدی در صحیح ترین سند‌ها وارد شده است.
تفتازانی (متوفای 793 ق): سعد الدین تفتازانی در شرح المقاصد در اواخر بحث امامت درباره خروج امام مهدی می‌نویسد: «در این باره احادیث صحیحی وارد شده است».
شیخ محمد جزری دمشقی (متوفای 833 ق): وی در کتاب اسنی المناقب می‌گوید: «احادیث مربوط به امام مهدی و خروج وی در آخر الزمان، صحیح است».
عبد الوهاب شعرانی (متوفای 973 ق): وی در کتاب الیواقیت و الجواهر می‌گوید: درباره خروج امام مهدی، احادیث صحیح به دست ما رسیده است».
ابن حجر هیثمی (974 ق): وی در ذیل حدیث «مهدی از فرزندان فاطمه است» می‌نویسد: سند آن، صحیح است».
قاضی شوکانی (متوفای 1250 ق)
شیخ عبد المحسن بن العباد (از معاصران)
د. اهل سنت و ادعای تواتر در احادیث امام مهدی
میان عالمان و محدثان اهل سنت، برخی پا را از تصحیح احادیث مهدوی فراتر نهاده و درباره آنها ادعای تواتر کردند. حدیث متواتر به حدیثی می‌گویند که در همه طبقات سند آن، تعداد راویان به اندازه ای زیاد باشد که امکان تبانی بر دروغ، در آن وجود نداشته باشد، یعنی جای هیچ شک و شبه ای در صحت خود را باقی نگذارد. اکنون به برخی از این افراد اشاره می‌کنیم.
ابوالحسن محمد بن حسین آبری سجستانی (متوفای 363 ق): وی در کتاب مناقب الشافعی ذیل نام محمد بن خالد جندی راوی حدیث جعلی «لا مهدی الا عیسی بن مریم . درباره احادیث مهدوی، ادعای تواتر و قطعی الصدور بودن کرده است
حافظ محمد بن یوسف کنجی شافعی (متوفای 658 ق): در کتاب البیان فی اخابر صاحب الزمان آخر باب یازدهم.
شمس الدین محمد بن احمد قرطبی (متوفای 671 ق): وی در کتاب التذکره فی احوال الموتی و المور الاخره: پس از نقل حدیث «لامهدی الا عیسی». و در این حدیث می‌نویسد: «احادیث متواتری از پیامیر دال بر ظهور حضرت مهدی و این که از فرزندان فاطمه است، موجود می‌باشد».
حافظ جمال الدین مزی (متوفای 742 ق): او در کتاب تهذیب الکمال فی اسماء الرجال با رد حدیث محمد بن خالد جندی «لا مهدی الا عیسی» می‌نویسد: «احادیث متواتری بر مهدی دلالت دارد».
ابن قیم جوزیه حنبلی (متوفای 751 ق) ک وی از شاگردان ابن تیمیه است و در کتاب مناز المنیف می‌نویسد: «احادیث دال بر خروج مهدی، در صحیح ترین سند‌ها آمده و در حد تواتر است».
ابن حجرعسقلانی(متوفای 852 ق): او درکتاب تهذیب التهذیب می‌نویسد: «خبرها و روایات متواترند بر این که مهدی عجل الله تعالی شریف از این امت است و عیسی بن مریم خواهاد آمد و پشت سر او نماز خواهد گزارد.
شمس الدین سخاوی (متوفای 902 ق): کتانی از عالمان اهل سنت درباره او می‌نویسد: «افراد زیاد از او نقل کرده اند که احادیث امام مهدی متواترند.».
ابن حجر هیتمی (متوفای 974 ق): در کتاب الصواعق المحرقه.
شیخ مرعی بن یوسف حنبلی (متوفای 1033 ق) در کتاب فرائد الفکر فی الامام المهدی المنتظر.
محمد بن عبد الرسول حسینی برزنجی (متوفای 1103 ریال) در کتاب الاشاعه لا شراط الساعه محمد بن عبد الباقی زرقانی مالکی (متوفای 1122 ق) در کتاب شرح المواهب اللذیه.
شیخ محمد سفارینی حنبلی (متوفای 1188 ق) در کتاب لوائح الانوار البهیه طی عبارت جالبی می‌گوید: «کثرت بخروجه الروایات حتی بلغت حد التواتر المعنوی و شاع ذلک بین علماء السنۀ حتی عدد من معتقداتهم».
شیخ محمد بن علی حبان (متوفای 1206 ق) در کتاب اسعاف الراغبین.
قاضی محمد بن علی شوکانی (متوفای 1250 ق) در کتاب التوضیح فی تواتر ما جاء فی مهدی المنتظر و الدجال و المسیح.
سید مؤمن بن حسن شبلنجی (متوفای 1291 ق): وی در کتاب نورالابصار فی مناقب آل بین النبی المختار می‌نویسد: «اخابر متواتر از پیامبر رسیده که امام مهدی از اهل بیت ایشان است و جهان را پر از عدل و داد خواهد کرد».
سلیمان بن ابراهیم قندوزی حنفی (متوفای 1294 ق) در کتاب ینابیع الموده.
محمد صدیق حسن قنوجی بخاری (متوفای 1307 ق) در کتاب الاذاعه لما کان و ما یکون بین یدی الساعه می‌گوید: «شکی نیست که مهدی در آخر الزمان خروج خواهد کرد و اخبار بر این مطلب تواتر دارند».
ابو عبد الله محمد بن جعفر کتانی مالکی (متوفای 1345 ق) در کتاب نظم المتاثر من الحدیث المتواتر می‌نویسد: «و الحاصل أن الاحادیث الوارده فی المهدی متواترۀ».
ابوالفیض احمد بن محمد غماری حسینی شافعی (متوفای 1380 ق) در کتاب ابزار الوهم المکنون من کلام ابن خلدون می‌نویسد: «روایات درباره امام مهدی متواتر است، اگر چه این مطلب بر برخی مردم مخفی مانده باشد».
این عالمان اهل سنت و برخی دیگر که نامشان را ذکر نکردیم، در احادیث مهدی ادعای تواتر دارند. البته برخی دانشمندان معاصر از اهل سنت نیز این ادعای تواتر را در مقالات یا کتب خود تأیید کرده اند که پرداختن به آن ازحوصله این رساله بیرون است. پرداختن به بخی دانشمندان صاحب نام اهل سنت در این رساله، فقط برای توجه به این مسأله است که مهدویت نه محصول اندیشه شیعی و نه مسأله ای است که خود به خود ظهور یافته باشد، بلکه اساس مسأله مهدویت، ریشه در اعتقادات اسلامی دارد.وجود مبارک پیامبر اسلام ظهور و خروج آن را وعده داده است و عالمان فراوانی از اهل سنت نیز به تواتر احادیث نبوبی در این موضوع اشاره کرده اند. و اهل سنت و تصریح بر امام مهدی محمد بن حسن عسکری در این قسمت لازم است به عالمانی از اهل سنت بپرازیم که در آثار و تألیفات خود قائل شده اند که مهدی موعود در روایات، همان محمد بن حسن عسکری است که در سال 255 ق متولد شده و اکنون حی و حاضر است و در دوران غیبت به سر می‌برد.هر چند معروف است که می‌گویند: تمام عالمان اهل سنت قائلند امام مهدی متولد نشده است، بلکه در آخر الزمان به دنیا آمده و ظهور خواهد کرد، لکن برای برخی دانشمندان اهل سنت، این مطلب، مسلم و قطعی شده است که املام مهدی متولد شده و او همان محمد بن حسن عسکری است. اکنون به برخی از این عالمان اهل سنت اشاره می‌کنیم.
ابن خلکان: او در کتاب وفیات الاعیان در باب «ذکر محمد بن الحسن المهدی» می‌نویسد: ولادت او روز جمعه نیمه شعبان 255 ق اتفاق افتاد… ابن ازرق می‌گوید: «امام مذکور، در نهم ربیع الاول سال 258 ق متولد شد و گفته می‌شود در هشتم همان ماه در سال 258 ق تولد یافته که به عقیده ما، همین قول صحیح است.»8
کمال الدین محمد بن طلحه شافعی (متوفای 652 ق): او در کتاب مطالب السؤول فی مناقب آل الرسول در باب دوازدهم می‌نویسد:
مهدی عجل الله فرجه شریف از فرزندان بتول طاهره است که پاره تن پیامبر می‌باشد و مولدش در سامرا در بیست و سوم رمضان سال 258 ق اتفاق افتاد. پدرش الحسن الخالص و مادرش ام ولد بود که به نام صقیل یا حکیمه معروف بود.9
وی در این باب، اشعاری درباره امام مهدی می‌آورد.
کنجی شافعی (متوفای 658 ق): وی در کتاب کفایه الطالب می‌نویسد:
ابو محمد حسن عسکری فرزند هادی، تولدش درمدینه بوده و در سامرا، در همان خانه ای که پدرش هادی دفن شد، مدفون گشت و از خود فزندی به جای گذاشت که همان منتظر می‌باشد.10
ابن صباغ مالکی مصری (متوفای 855 ق): وی می‌نویسد: «ابوالقاسم محمد الحجه بن الحسن الخالص در سامرا در شب نیمه شعبان سال 255 ق متولد شد».11
شهاب الدین احمد ابن حجر هیتمی (متوفای 973 ق): او در کتاب الصواعق المحرقه می‌نویسد:
حسن عسکری جز یک فزند از خود به جای نگذاشته که ابوالقاسم محمد حجت است. سن او هنگام رفات پدرش، پنج سال بوده، اما خداوند حکمت را در او نهاده و او «القائم المنتظر» نیز نامیده می‌شود.12
عبد الوهاب شعرانی (متوفای 973 ق): وی در کتابش می‌نویسد:
پیش بینی می‌شود مهدی خروج کند و او از اولاد امام حسن عسکری است و زمان تولدش، شب نیمه شعبان سال 255 ق بوده است و اکنون زنده است تا این که عیسی با او هم پیمان شود.عصر شریف او تا این زمان که سال 958 ق است، 706سال است.13
عبدالله بن محمد شبراوی شافعی (1172 ق): وی در کتاب الاتحاف بحب الاشراف می‌نویسد:
دوازدهمین امام، ابو القاسم محمد است که گفته می‌شود او همان مهدی منتظر است. تولد امام محمد الحجه بن الامام الحسن الاخاصل در سامرا، شب نیمه شعبان سال 255 ق، پنج سال قبل از فوت پدرش بوده است. پدرش ولادت او را از ترس حاکمان وقت و بدی زمانه، مخفی نگاه داشت.14
مؤمن بن حسن شبلنجی (متوفای 1291 ق): وی در کتابش فصلی رابا عنوان «مناقب محمد بن الحسن» مطرح کرده و پس از ذکر نسب آن حضرت می‌نویسد:
مادرش ام ولد بود و نام او نرجس یا صقیل یا سوسن بود کنیه اش ابوالقاسم و امامیه لقب او را حجت، مهدی، خلف صالح، قائم، منتظر، صاحب الزمان معرفی کرده اند. مشهورترین لقب او «مهدی» است.15
این‌ها فقط برخی از عالمان اهل سنت بوده اند که عبارت‌های آن‌ها همگی گویای وقوع ولادت امام مهدی به عنوان امام دوازدهم، خلیفه اثنی عشر وفرزند امام حسن عسکری بوده و با زبانی صریح، جریان تولد مهدی عجل الله تعالی شریف را باز گو کرده اند.
صحاح سته
بی تردید مهم ترین نقش آورترین کتب میان آثار اهل سنت، «صحاح سته»می باشد دانشمندان و محققان اهل سنت، احترام خاصی برای این صحاح قائلند و همواره از روایات و مباحث مطرح شده در آن متأثر هستند. در تمام مباحث گوناگون اهل سنت از قدیم الایام تاکنون، به یقین می‌توان گفت هیچ موضوع و مبحثی نیست که بدون توجه به این صحاح مطرح شده باشد.
عده ای معتقدند موضوع امام مهدی در صحاح سته – به ویژه در صحیح بخاری و مسلم – بسیار کمرنگ مطرح شده است و تحقیق این موضوع در صحاح سته، سودمند نیست، ولی حقیقت آن است که اگر آدمی به تتبع عمیق و گسترده در این صحاح بپردازد، روایات فراوانی به چشم می‌خورد که قابل تطبیق بر امام مهدی و ظهور و دوران حکومت آن حضرت می‌باشد.
لازم است در این قسمت به بررسی اجمالی صحاح سته و جایگاه و اعتبار آن‌ها نزد اهل سنت بپردازیم وسپس موضوع امام مهدی را در روایات این صحاح بررسی کنیم. از منابع حدیثی اهل سنت، گاهی به صحاح تعبیر می‌شود، گاهی سنن و گاهی مسانید. عناوین کتب روایی اهل سنت عبارتند از:
صحاح، مانند صحیح بخاری و صحیح مسلم
سنن، مانند سنن دار قطنی و سنن دارمی
مسانید، همچون مسند احمد، مسند شامیین، مسند ابوعوانه
جوامع، مثل جامع الاحادیث سیوطی، جامع الاصول ابن اثیر جزری
معاجم، مثل معجم الکبیر، معجم الاوسط و معجم الصغیر طبرانی مصنفات، مثل مصنف ابن ابی شیبه، منف عبد الرزاق.
این تقسیم بندی‌ها براساس ارزش و اعتبار کتب است. از میان تمام این موارد«صحاح» در درجه اول قرار دارد که شامل شش کتاب است: صحیح بخاری، صحیح مسلم، سنن ابو داوود، سنن ترمذی، سنن نسائی، سنن ابن ماجه.
میان این شش کتاب، صحیح بخاری و صحیح مسلم برتر از دیگر کتب است.
عمده عالمان اهل سنت قائلند بخاری در رتبه اول قرار دارد و بعد از قرآن، کتابی به عظمت وصحت صحیح بخاری نیامده است.
ابن حجر هیتمی می‌نویسد:
علما بر این مطلب اتفاق نظر دارند که بعد از قرآن، معتبرتر از صحیح بخاری و صحیح مسلم کتابی وجود ندارد.16
صحیح بخاری
مؤلف: ابو عبد الله محمد بن اسماعیل بن ابراهمی بن مغیره بن احنف جعفی بخاری معروف به بخاری و «امام بخاری»
تولد: 194 ق در شهر بخارا
وفات: 256 ق در روستای خرتنگ از توابع سمرقند

دسته بندی : پایان نامه

پاسخ دهید